فعال در ميان ايرانيان و تركمانان ايران و آناطولى به گونه‌اى روزافزون پديدار گشتند . پيوندهايى نزديك كه تصوف را با مذهب شافعى اهل تسنن در دوره پيش از مغول جوش مىداد به ادعاهاى كليت‌گرايى كه به آسانى عنصرهاى شيعى را پذيرا شده و جذب مىكردند ميدان داد . با اين عنصرها پيشتر بيش از آنكه به تشيع امامى مرتبط باشند به تشيع افراطى و همگانى تعلق داشتند . مدرك چندانى در دست نيست كه نشان دهد گسترش شيعه امامى در اساس توسط اين پديده در آن روزگار افزايش يافته باشد . اما زمينه را از براى گرويدن ايران به شيعه امامى در روزگار صفوى فراهم ساخت .